2026-05-02
5-12 yaş aralığındaki çocukların spora yatkınlığını bilimsel testlerle belirleyen model, ilk kez Şırnak’ta uygulandı.
Bu çalışma, Türkiye’de yapay zekâ teknolojilerinin spor alanında yetenek tarama süreçlerine entegrasyonunu konu almaktadır. Yapay Zekâ Fikir Akademisi (YAFA) tarafından geliştirilen yeni nesil model aracılığıyla, 5-12 yaş aralığındaki çocukların spora yatkınlıklarının bilimsel test ve ölçümlerle belirlenmesi hedeflenmiştir.
YAFA; branşa özgü teknik beceri testleri, görsel ve işitsel reaksiyon ölçümleri, antropometrik ve motorik analizler gibi çok boyutlu verileri yapay zekâ destekli algoritmalarla işleyerek sporcu seçimini daha objektif ve adil hâle getirmektedir. Bu sistemin ilk uygulama örneği Şırnak ilinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Türkiye’de yerli ve millî algoritmalarla geliştirilen ilk yapay zekâ temelli sporcu tarama modeli olarak dikkat çekmektedir.
Sporcu yeteneklerinin erken yaşta keşfi, sporun gelişimi ve sporcu havuzunun nitelikli biçimde genişletilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Ancak geleneksel yöntemlerin sınırlılıkları, teknolojik gelişmelerin bu alana entegre edilmesini kaçınılmaz kılmıştır.
Model, uzman antrenörlerin belirlediği yaş grubu odaklı teknik beceri testleri, görsel ve işitsel reaksiyon ölçümleri, antropometrik veriler ve motorik performans testleri gibi çok sayıda veri setinin yapay zekâ aracılığıyla analizini içermektedir: branşa özgü teknik beceri testleri, her spor dalı için belirlenen farklı zorluk derecelerindeki drillerin uygulanması; görsel ve işitsel reaksiyon ölçümleri, çocukların çevresel uyaranlara verdiği tepki sürelerinin ölçülmesi; antropometrik ölçümler, boy, kilo, kol ve ayak uzunluğu gibi fiziksel özelliklerin değerlendirilmesi; performans takip verileri, dayanıklılık, hız ve denge gibi motorik yetilerin zaman içindeki gelişimi.
Bütün bu veriler, görüntü işleme ve yapay zekâ algoritmaları kullanılarak analiz edilmekte, her çocuğun en yatkın olduğu spor dalı nesnel biçimde belirlenmektedir.
Şırnak pilot çalışması: Uluslararası Yetenek Avcıları Futbol Akademisi (UYAFA) iş birliğiyle projenin ilk adımı Şırnak ilinde gerçekleştirilmiştir. 11-15 Kasım tarihleri arasında Şırnak Şehir Stadyumu’nda gerçekleştirilen taramalarda, 5-12 yaş grubundaki yaklaşık 5.000 çocuk ön elemelerden geçirilmiş; bunlardan 128’i veri toplama aşamasına uygun bulunmuştur. Süreç, A Millî Futbol Takımı’nda görev almış tecrübeli antrenör Bahtiyar Can Vanlı’nın koordinasyonunda yürütülmüştür.
Sistemle toplanan veriler, yalnızca Türkiye’deki değil, aynı yaş grubundaki yurt dışı sporcularla da karşılaştırılarak çocukların uluslararası düzeydeki yetenek potansiyellerinin kıyaslanmasına imkân sağlamaktadır. Elde edilen bulgular, hem bireysel gelişim takibi hem de spor kulüpleri için bilimsel tabanlı oyuncu seçim sistemi geliştirilmesine zemin oluşturmaktadır.
Ayrıca yapay zekâ destekli sistem, kırsal bölgelerdeki çocuklara ulaşarak fırsat eşitliğini sağlamayı amaçlamakta; geleneksel kulüp tabanlı kayırma ve subjektif seçim sorunlarını da ortadan kaldırmayı hedeflemektedir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Türkiye Futbol Federasyonu ile istişare hâlinde geliştirilen bu modelin ülke genelinde yaygınlaştırılması planlanmaktadır. Yurt içi ve yurt dışı kulüpler, şirketler ve melek yatırımcılarla sürdürülen iş birliği çalışmaları, projenin sürdürülebilirliğini artırmaktadır. Bu bağlamda model yalnızca bir tarama sistemi değil; aynı zamanda Türkiye’nin sporcu keşif sistemine yapay zekâ temelli bilimsel bir yaklaşım kazandıran bütüncül bir dönüşüm projesidir.